تبیین ماهیت سرمایه گذاری در کسب و کارهای نوپا

شکل
شکل
شکل
شکل
شکل
شکل
شکل
شکل

همزمان با رشد سرمایه گذاری در حوزه کسب و کار، اهداف و مقاصد سرمایه گذاری نیز متفاوت می گردد.  برخی از سرمایه گذاران با هدف حمایت از کار آفرینی به این عرصه پای می گذارند ، ماموریت این نوع سرمایه گذاری ها ، رشد نرخ اشتغال پایدار است که معمولا توسط نهاد های عمومی و دولتی صورت میگیرد بنابراین بازگشت پذیری سرمایه چندان مورد انتظار نیست هرچند مطلوب سرمایه گذاران سود آوری سرمایه گذاری باشد.

دسته دیگر برای حفظ ارزش یا حفظ چرخه سرمایه پای به این عرصه می گذارند ،این دسته از سرمایه گذاران ریسک پذیری بالایی دارند اما همچنان توقع بازگشت اصل سرمایه با حفظ ارزش آن را دارند هرچند سود آوری مطلوب این دسته از سرمایه گذاران است اما نه در دوره کوتاه مدت .

دسته دیگر علاوه بر انتظار بازگشت پذیری اصل سرمایه انتظار سود آوری در بازه کوتاه مدت داشته بنابراین گزینه ها و مدل های سرمایه گذاری محدودی دارند.

بسته به هر یک از اهداف سرمایه گذاری ممکن است مدل قراردادی و رابطه حقوقی متفاوتی شکل بگیرد.

با ظهور اسلام مدل تامین مالی که غالبا ربوی بوده تغییر ماهیت داده و عقودی همچون مضاربه و مشارکت مطرح شد که در آن طرفین در سود و زیان سهیم میشدند.

رفته رفته با توسعه صنایع مالی ، رشد نقدینگی و عدم ریسک پذیری جامعه ، گزینه های سرمایه گذاری کم خطر که تضمین اصل سرمایه و بعضا سود حداقلی را نماید، مورد توجه قرار گرفت.

این رویکرد گرچه بسیار جذاب است اما با مساله ایی به نام ربا مواجه است که در شرع اسلام حرام است و بنابر قانون مجازات اسلامی جرم محسوب میگردد.

بنابراین سیستم بانکداری بنابرهمین ملاحظات بدینبال راهکار های شرعی و قانونی برای جذب منابع با ایجاد جذابیت برای مشتریان داشت . از همین رو قرارداد های مشارکت مدنی با تضمین اصل سرمایه رونق گرفت اما همچنان مساله تضمین سود با مشکلات شرعی روبرو بود تا اینکه عقود مبادله ایی پیشنهاد گردید.

شرکت ها و صندوق های سرمایه گذاری سنتی که به طور عموم یا بر روی سهام و اوراق بهادار و یا طرح های تولیدی و عمرانی سرمایه گذاری مینمودند کمتر با چنین مسایلی مواجه میشوند هرچند در سازمان بورس نیز همانند بانک مرکزی شورای فقهی در حال نظارت و بررسی فرآیندهاست تا مسائل فقهی و شرعی سرمایه گذاری ها را برطرف نماید.

اما سرمایه گذاری در کسب وکار های نوپا ، به دلیل ریسک بالای سرمایه گذاری ، دیربازده بودن وهمچنین صرف عمده منابع مالی بر نیروی انسانی جذابیت سرمایه گذاری را کاهش داده است و اغلب سرمایه گذارانی که در این حوزه فعالیت مینمایند انتظار بازگشت اصل سرمایه به همراه سود مورد انتظار را دارند.

اما اینکه چهارچوب اینگونه سرمایه گذاری ها تا چه حد صحیح است و تا چه میزان با مبانی فقهی و شرعی ما مطابقت دارد محل بحث است !

ارزشگذاری های صورت گرفته در این حوزه ، صرفا تخمینی از آینده است فقط میان طرفین قرارداد مورد قبول است و ممکن است هیچ کس حاضر نباید در یک تا سه سال آینده برای خرید بخشی از سهام کسب و کار پیشنهاد قابل قبولی بدهد.

از طرفی منابع مالی صرف حقوق و دستمزد شده است و دارائی های چندانی برای تصفیه و بازگشت سرمایه وجود ندارد.

از طرف دیگر اساس کسب و کار ، بازار و مشتریان همگی براساس طرح پیشنهادی و بر روی کاغذ است و عملیاتی شدن آن  بسیار وابسته به حضور اشخاص با مهارت بالاست که بررسی مهارت اشخاص ، حفظ حضور آنها و پایداری آنها در اجرای طرح بسیار شکننده است و ریسک موفقیت کسب و کار را بالا میبرد .

بنابراین در حال حاضر ، سرمایه گذاران سنتی کمتر مایل به حضور در این عرصه هستند مگر آنکه تمام شرایط کسب و کار را تحت کنترل  خود قرار بدهند.

مساله مهم تر آنکه سرمایه گذاری در سهم کسب و کارهای نوپا با توجه به مسایل مذکور در بالا ، بسیار نامعقول است زیرا به لحاظ حقوقی چنین معاملاتی غرری محسوب میشوند و امان استرداد اصل سرمایه را با مشکل مواجه میکند .

از طرف دیگر نمیتوان صرفا بصورت اعطا تسهیلات سرمایه گذاری نمود،  زیرا با درنظر گرفتن شرایط دیربازده بوده کسب و کار امکان استرداد اصل و فرع سرمایه در بازه مشخص منطقی نمیباشد.

بنابراین باید به دنبال مدلی از سرمایه گذاری بود که نه صرفا سرمایه گذاری در سهام باشد و نه صرفا تسهیلات مالی بلکه مدلی از مشارکت که هم   سرمایه گذاری در سهم و هم شرایط تسهیلات مالی را درنظر دارد که بدین ترتیب هم مشارکت در کسب و کار صورت گرفته و بخشی از ریسک کار بر سرمایه گذار حمل شده  و هم مشکلات تضمین بازگشت اصل سرمایه و یا سود ، حداقل در قالب قراردادی برطرف شده است.

درپایان  باید گفت هرچند چالش های بسیاری در این عرصه همچنان بی پاسخ مانده است ولی امیدوارم در این نوع از سرمایه گذاری ، به یک مدل منطقی ، روشن و قابل قبولی از قرارداد  برسیم تا چالش های حقوقی و مالی تا حد ممکن برطرف شود.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *