تلفن همراه 09125967378

ایمیل info@finolaw.net

نشانی تهران یوسف آباد نبش دوازدهم پلاک ۱۲۲ طبقه سوم

در شرکت های سهامی خاص و مسئولیت محدود و حتی دیگر اقسام شرکت های تجاری برخلاف شرکت های سهامی عام تغییر و تحول شرکا و سهامداران به نسبت کمتر بوده وهرچند شکل گیری این نوع شرکت ها برمبنای سرمایه است لکن شخصیت موسسین و بنیانگذاران شرکت در تاسیس یا در پیشبرد اهداف شرکت نقش مهمی دارد، از همین رو تغییر در ترکیب شرکا و سهامداران از جمله تصمیماتی است که سایر شرکا و سهامداران نسبت به آن حق اظهار نظر داشته و ممکن است نقل و انتقال سهم منوط به تصمیم شرکا باشد .
علاوه بر این نقل و انتقال سهم تشریفات دیگری دارد که عدم رعایت این تشریفات ممکن است منجر به بطلان یا عدم نفوذ معمالات گردد، از همین رو رعایت این تشریفات بسیار حائز اهمیت بوده که در ادامه این مقاله به بررسی آن می پردازیم .

نقل و انتقال در شرکت سهامی خاص

قانون تجارت در خصوص نقل و انتقال سهام شرکت های سهامی خاص میان سهام بان نام و بی نام تفکیک قائل شده است به این صورت که در ماده 40 قانون تجارت آمده است:
«انتقال سهام بانام بايددردفترثبت سهام شركت به ثبت برسد وانتقال دهنده ياوكيل يانمايند قانوني او بايد انتقال را دردفتر مزبور امضاءكند.»


در ادامه بیان داشته :
«درموردي كه تمامي مبلغ اسمي سهم پرداخت نشده است نشاني كامل انتقال گيرنده نيزدردفترثبت سهام شركت قيدوبه امضاي انتقال گيرنده يا وكيل يانماينده قانوني اورسيده و از نظر اجراي تعهدات ناشي ازنقل و انتقال سهم معتبرخواهدبود.
هرگونه تغييراقامتگاه نيز بايد به همان ترتيب رسيده وامضاءشود. هرانتقالي كه بدون رعايت شرايط فوق بعمل آيدازنظر شركت واشخاص ثالث فاقداعتباراست.»

دفتر ثبت سهام و ماده 39 قانون تجارت در خصوص نقل و انتقال سهام بی نام بیان داشته :
«سهم بي نام بصورت سنددروجه حامل تنظيم وملك دارنده آن شناخته مي شودمگرخلاف آن ثابت گردد.نقل وانتقال اينگونه سهام به قبض و اقباض بعمل مي آيد. گواهي نامه موقت سهام بي نام درحكم سهام بي نام است وازلحاظ ماليات بردرآمدمشمول مقررات سهام بي نام مي باشد.».
بنا براین نقل و انتقال سهام با نام منوط به ثبت در دفتر سهام شرکت است . این دفتر جز دفاتر قانونی شرکت است باید جهت نقل و انتقال سهام تهیه شود و توسط هیات مدیره شرکت مهر امضا شود.
اما این تنها تشریفات نقل و انتقال سهام در شرکت های سهامی خاص نیست، همانطور که بیان شد در این گونه شرکت ها شخصیت سهامداران گاهی بیش از سرمایه آن ها مورد توجه است بنابراین ورود و خروج شرکا و سهامداران ممکن است منوط به اجازه ارکان شرکت باشد.

در این خصوص ماده 41 قانون تجارت بیان داشته :
« در شركتهاي سهامي عام نقل و انتقال سهام نمي تواند مشروط به موافقت مديران شركت يا مجامع عمومي صاحبان سهام بشود.»
این به آن معناست که در شرکت های سهامی عام نمی توان نقل و انتقال سهم را منوط به اجازه ارکان تصمیم گیری شرکت نمود اما در خصوص شرکت سهامی خاص این امر خالی از اشکال است، بنابراین اغلب شرکت های سهامی خاص نقل و انتقال سهم را در اساسنامه منوط به اجازه هیات مدیره و یا مجمع می نمایند . هرچند وجود چنین بندی در اساسنامه ضروری نمی باشد .
بنابراین در صورتی که سهامدار شرکتی هستیم که چنین بندی در اساسنامه آن وجود دارد در گام نخست باید نقل و انتقال سهام را به تایید و تجویز ارکان تصمیم گیرنده شرکت یعنی هیات مدیره و یا مجمع عمومی عادی وفق شرایط مندرج در اساسنامه رساند و صورت جلسه نقل و انتقال و تایید آن به امضا اعضای هیات مدیره و یا مجمع برسد.
اما این قدم آخر نیست . پس از این مرحله باید به موجب قانون مالیات های مستقیم نسبت به پرداخت مالیات نقل و انتقال سهام اقدام نمود طبق تبصره ٢ ماده١۴٣ قانون مالیات های مستقیم « از هر نقل وانتقال سهام و سهم الشركه و حق تقدم سهام و سهم الشركه شركا در ساير شركتها ماليات مقطوعي به ميزان چهار در صد ۴ %ارزش اسمي آنها وصـول مي شود. ازاين بابت وجه ديگري به عنوان ماليات بر درآمد نقل وانتقال فوق مطالبه نخواهد شد. انتقال دهندگان سهام و سهم الشركه و حق تقدم سهام مكلف اند قبل از انتقال، ماليات متعلق را به حساب سازمان امور مالياتي كشور واريز كنند.»
بنابراین انتقال دهنده و انتقال گیرنده سهام باید به اداره دارایی محل فعالیت شرکت مراجعه نموده و با ارائه صورتجلسه نقل و انتقال سهام ( هیات مدیره و یا مجمع) نسبت تکمیل فرم نقل و انتقال و پرداخت مالیات نقل و انتقال سهم که همان چهار درصد ارزش اسمی سهم است اقدام نموده و مفاصا حساب آن را دریافت نمایند.
لازم به توضیح است که این مالیات برماخذ ارزش اسمی سهم دریافت می شودو ارتباطی به قیمت واقعی یا قیمت معاملاتی نداشته و معمولا پرداخت آن برعهده فروشنده و یا انتقال دهنده سهم است .
پس از اخذ مفاصا حساب مالیاتی میتوان در سامانه اداره ثبت شرکت ها نسبت به درج اطلاعات صورتجلسه اقدام نموده و پس از تایید ، مدارک مورد نیاز مانند تصویر اصل صورت جلسه نقل و انتقال و مفاصاحساب مالیاتی را به اداره ثبت شرکت ها ارسال نمود.

علی رغم  ماده ۳۹ لایحه اصلاحی قانون تجارت، که سهم بی نام را در حکم سند در وجه حامل می داند که نقل و انتقال آن بدون انجام تشریفات خاص و به صرف قبض و اقباض انجام می گیرد، اما در عمل و با توجه به اطلاق ماده ۱۴۳ قانون مالیات های مستقیم که در بحث مالیات نقل و انتقال سهام ، از کلمه سهام بصورت مطلق یاد کرده که هم شامل سهام بانام و هم شامل سهام بی نام می شود و همچنین با توجه به مکاتبات بین دو دستگاه متولی امر (سازمان امور مالیاتی و اداره ثبت شرکت ها و موسسات غیر تجاری) و اعلام سازمان امور مالیاتی مبنی بر این موضوع که هرگونه نقل و انتقال سهام، چه بی نام و چه بانام، باید دارای گواهی موضوع ماده ۱۴۳ قانون مالیات های مستقیم باشد، باید گفت در عمل در هنگام نقل و انتقال هر گونه سهمی اعم از بی نام و بانام، انتقال دهنده مکلف به پرداخت مالیات نقل و انتقال سهام (حسب مورد مطابق با مقادیری که در بالا ذکر شد) و اخذ گواهی موضوع ماده ۱۴۳ قانون مالیات های مستقیم است.

چنانچه در هنگام نقل و انتقال سهام، گواهی ماده ۱۴۳ را دریافت ننمایید و در هنگام ثبت تغییرات شرکت آن را همراه با سایر مدارک، به اداره ثبت شرکت ها ارسال نکنید، مرجع ثبتی از ثبت صورتجلسه تغییرات شرکت خودداری می نماید و نسبت به عودت مدارک شما اقدام می نماید.

نقل و انتقال در شرکت مسئولیت محدود

شركت بامسئوليت محدود شركتي است كه بين دوياچندنفربراي امورتجارتي تشكيل شده وهريك ازشركاءبدون اينكه سرمايه به سهام ياقطعات سهام تقسيم شده باشدفقط تاميزان سرمايه خوددر شركت مسئول قروض و تعهدات شركت است.
در این نوع شرکت ها نقل و انتقال صرفا از طریق تنظیم صلح نامه رسمی نقل و انتقال در دفاتر اسناد رسمی صورت می گیرد . طرفین معامله با حضور در دفتر اسناد رسمی نسبت به تنظیم سند نقل و انتقال مراجعه نموده و سپس به اداره دارایی مراجعه کرده و نسبت به اخذ مفاصا حساب اقدام می نمایند.
و پس از طی مراحل فوق جهت ثبت نقل و انتقال در سامانه ثبت شرکت ها با درج تغییرات رخ داده و تایید آن در سامانه ، مدارک مورد نیاز را به اداره ثبت شرکت ها ارسال می نمایند.
این نوع تغییرات در روزنامه رسمی آگهی نمی گردد اما در روزنامه کثیر الانتشار شرکت چاپ و آگهی می شود.